In hartje Amsterdam is in een iep een insect gevonden dat volgens de berichten nog niet eerder in Nederland zou zijn aangetroffen. Het gaat om een cicade-soort uit het mediterrane gebied, met de wetenschappelijke naam Cicada orni. Het dier zit in een boom bij het museum de Hermitage te zingen. Dat meldde het radioprogramma Vroege Vogels zondagmorgen. Maar of het echt de eerste Nederlandse vondst van deze insectensoort is, is nog wel de vraag.

Omdat het dier in het Nederlands nog geen naam heeft, wil bioloog Baudewijn Odé het insect kraakcicade noemen. Het dier maakt een krakend en krassig geluid. Het gaat om een mannetje. Het vrouwtje maakt geen krakend geluid. Het dier is zo groot als een flinke kever, met een brede kop, een zuigsnuit en glanzende doorzichtige vleugels.

Het is een raadsel hoe het dier in Amsterdam terecht is gekomen. De Cicada orni en verwante soorten komen in verschillende mediterrane landen voor, vooral ten zuiden van Lyon in Frankrijk. Het insect is mogelijk met een vakantieganger of met een geïmporteerde potplant meegekomen.

De larven leven enkele jaren onder de grond en zuigen sappen van bomen en andere planten. Volwassen dieren leven nog maar enkele maanden en zitten in bomen (vaak dennen of cypressen), meestal in groepen bij elkaar. Ze kunnen erg goed vliegen.
De zang van de mannetjes wordt veroorzaakt door organen in het achterlijf (tymbalen). Een speciaal gevormde plaat chitine wordt door een spier snel ‘geknakt’. Het knakken maakt een hard geluid dat in de klankkast van het achterlijf wordt versterkt. Bij de kraakcicade is de zang een ritmische herhaling van ruw krakende geluiden. Mannetjes zingen om vrouwtjes te lokken.

Er wordt in de berichtgeving gesteld dat dit de eerste vondst is van deze cicade-soort in Nederland. Maar daar zijn wel wat vraagtekens bij te zetten.

Vorig jaar ontdekte Harrie Bullens in zijn achtertuin in het Brabantse dorpje Boskant (vlakbij Sint Oedenrode) een zeker vijf centimeter lange cicade, die een hoog, hard en schel geluid voortbracht. Dit leidde tot een artikel (met foto) in het Eindhovens Dagblad van 29 september.

In reactie op het Trouw-artikel over de Amsterdamse cicade merkt Jaap Olof uit Meeden op dat hij er al eerder een had gevonden, tussen geïmporteerd fruit. Maar die was wel dood.

Peter Dekkers uit Amsterdam spreekt naar aanleiding van het bericht over een merkwaardig toeval. Juist de dag voor de uitzending had hij in de vragenrubriek van ‘Trouw Groen’ de vraag gesteld of het niet bijzonder was dat er cicaden te horen zijn aan de Amsterdamse grachten. Vorige zomer hoorde hij er een tjirpen in een boom bij de kerk aan de Wittenburgergracht en afgelopen hoorde hij er een in een iep aan de Herengracht, niet ver van de Leidsestraat. Indien deze cicaden van dezelfde soort zouden zijn als in het nieuwsbericht, dan betekent dat dat er meer van die beestjes in de hoofdstad zijn en bovendien al zeker sinds vorig jaar.

In de aankondiging van het onderwerp in Vroege Vogels werd gesteld dat de vondst van deze nieuwe insectensoort een voorbeeld was van een positief effect dat de klimaatverandering zou hebben op de Nederlandse natuur.

Een vreemde opmerking. Ten eerste mag duidelijk zijn dat deze dieren niet door de klimaatverandering vanuit het Middellandse zeegebied in Nederland terecht zijn gekomen, maar door menselijk toedoen. Ten tweede is het niet uitgesloten dat deze soort negatieve effecten heeft op de Nederlandse natuur. Zeker is wel dat deze diertjes in staat zijn om een hoop herrie te maken, en dat zou je toch wel als een negatief effect mogen beschouwen. Is het niet voor de natuur, dan toch wel voor de mens.