Op 18 juli bracht Vroege Vogels het nieuws over het nieuwe insect dat in Amsterdam was ontdekt (zie dit Nieuwslogbericht). Door de tientallen reacties op onder andere de site van Vroege Vogels, Trouw en Nieuwslog weten we een week later veel meer over dit Zuideuropese dier. De vinder en tevens sprinkhaan- en krekel-deskundige Baudewijn Odé heeft ondertussen met zekerheid vier mannetjes waargenomen en een huidje van een van de uitgekropen larven gevonden.

Meegereisd in iepenkluiten
De cicaden zijn als larve in de boomkluit van de iep Ulmus resista ‘New Horizon’ uit de omgeving van Avignon (Frankrijk) meegekomen. Die bomen zijn geimporteerd omdat Amsterdam bij de Hermitage mooie grote iepen wilde planten en die waren in eigen land niet verkrijgbaar. De bomen die langs de Nieuwe Keizersgracht zijn geplant werden ruim drie jaar geleden al uit Frankrijk gehaald. Bomenfirma Pius Floris Amsterdam plantte ze in 2008 op hun huidige standplaats langs de Hermitage.

De larven van de kraakcicade leven enige jaren ondergronds voordat ze naar boven kruipen en dan komt uit de huid van de larve het vliegende insect. De ‘Amsterdamse’ cicaden hebben tijdens de reis naar Nederland en enkele jaren daarna dus ondergronds in de iepenkluiten geleefd.

Waarnemingen door heel Nederland en al van jaren geleden
Na de bekendmaking van het nieuws in Vroege Vogels zijn van uit allerlei plaatsen in Nederland waarnemingen gemeld.

Het gaat om waarnemingen op andere locaties in Amsterdam, maar ook elders in het land, zoals Den Bosch, Boskoop, Den Haag, Geulle (bij Maastricht), Rotterdam, Dedemsvaart, Ens (Noord-Oostpolder), de Kwakel, Utrecht en Hoogezand.

Ook wordt gemeld dat ze al veel eerder gehoord en gezien zijn, zoals in 2008 in Amsterdam en al rond 1983 in Boskoop.

Volgens Vroege Vogels moet met dergelijke meldingen voorzichtig worden omgegaan, want het geluid van de kraakcicades zou mogelijk kunnen worden verward met het tsjirpen van de grote groene sabelsprinkhaan die ook in Nederland voorkomt (geluid: klik op Multimedia en dan op tettign2.mov).

Vergelijking van deze geluiden maakt echter duidelijk dat er welbeschouwd nauwelijks verwarring mogelijk lijkt.

Om meer zekerheid te krijgen zou Vroege Vogels het liefst willen dat van nieuwe vondsten geluidsopnames gemaakt worden die Baudewijn Odé kan beoordelen.

Een ieder wordt opgeroepen om waarnemingen (waar mogelijk met een mp3-opname als bijlage) te mailen naar vroegevogels@vara.nl

Overlevingskansen
Aangezien er nu meerdere mannelijke cicaden in Amsterdam leven – en vrijwel zeker ook daarbuiten – is de kans vrij groot dat er ook vrouwelijke kraakcicaden zijn (die zijn vrijwel niet te vinden omdat ze geen geluid maken). Het Nederlandse klimaat is weliswaar niet optimaal voor deze insecten, maar omdat de temperatuur in de stad graden hoger is dan op het platteland is het niet onmogelijk dat de cicaden zich kunnen voortplanten. Zeker is in ieder geval dat de ‘Amsterdamse’ larven zelfs de strenge winter van 2009/2010 hebben overleefd. Tegen deze achtergrond zou het Team Invasieve Exoten zo snel mogelijk een risicoanalyse moeten uitvoeren naar de effecten die verspreiding van deze exotische insect zou hebben op de natuur en andere belangen.

Opmerkelijk genoeg was tot vandaag op Waarneming.nl, dé site voor het melden van waarnemingen van allerlei dieren en planten, nooit één enkele waarneming van de kraakcicade is ingevoerd. Nee, zelfs niet door de “eerste” vinder, Baudewijn Odé.

Dat bewijst maar eens te meer dat lang niet alle waarnemingen die in het veld gedaan worden op deze waarnemingssite terecht komen. Zelfs niet als ze gedaan worden door professionals en zelfs niet als het gaat om een opvallende exoot zoals de kraakcicade. Wat op Waarneming.nl te zien is, is daardoor slechts het topje van de ijsberg van de feitelijke aanwezigheid van een soort, en zelfs het topje is dus soms niet eens te zien.

Uw Nieuwslog-schrijver, die afgelopen vrijdagmiddag op de Nieuwe Keizersgracht twee kraakcicades hoorde en op video heeft vastgelegd, was daarxoor de eerste die een waarneming van deze exoot invoerde op Waarneming.nl.

Het programma-onderdeel van de Vroege Vogels-uitzending op 25 juli over de kraakcicades begint op 29’25” en is terug te luisteren via http://player.omroep.nl/?aflID=11225371&start=00:04:58&end=00:00:00