Een deel van de Nederlandse zeeschepen kan niet tijdig voldoen aan de nieuwe eisen die de International Maritime Organization (IMO) stelt aan ballastwater. Om de verspreiding van zee-organismen tegen te gaan, moet ballastwater uiterlijk vanaf 2016 aan boord worden gezuiverd. Maar volgens de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) kunnen onder meer zware-ladingschepen daaraan voorlopig niet voldoen.

‘De Nederlandse vloot telt veel zware-ladingschepen. Die werken met enorme hoeveelheden ballastwater, dat met hoge pompsnelheden wordt geladen en gelost. Er zijn nog geen behandelingsinstallaties die met dit soort capaciteiten en pompsnelheden kunnen werken. Die moeten dus eerst nog worden ontwikkeld’, zegt Theo Vollaard, stafmedewerker Innovatie en Operationele Zaken bij de KVNR. ‘Zo’n systeem moet vervolgens ook nog worden gekeurd en gecertificeerd en aan boord van alle schepen worden geïnstalleerd. Het is vrijwel onmogelijk om dit in de komende vijf jaar te realiseren.’

In samenwerking met de KVNR heeft Verkeer en Waterstaat nu een voorstel ingediend bij de IMO, waarin de IMO wordt verzocht actief mee te zoeken naar oplossingen voor dit probleem. Dit voorstel wordt opgenomen als vergaderpunt voor de 61ste vergadering van het milieucomité van de IMO, die in september in Londen is gehouden.

Vollaard benadrukt dat de KVNR voor invoering van ballastwaterzuivering is. ‘Wij willen op geen enkele manier de implementatie van dit verdrag belemmeren, maar we hebben hier een probleem geconstateerd dat aandacht verdient. Ons voorstel heeft alleen betrekking op de zeegaande onbemande barges, halfafzinkbare schepen en zware-ladingschepen. Dit zijn afwijkende type schepen. Alle andere typen schepen moeten gewoon binnen de gestelde tijd aan de nieuwe regelgeving voldoen.’

Ingrijpend
Behalve dat er geen behandelingssystemen beschikbaar zijn voor enorme hoeveelheden ballastwater en hoge pompsnelheden, vormt ook de constructie van deze schepen een obstakel. Veel van deze schepen, bijvoorbeeld de halfafzinkbare schepen van Dockwise of de barges van Smit, ballasten namelijk door middel van zwaartekracht. Dit wordt gedaan door de bodemkleppen te openen. Hierdoor zijn er geen pompen en leidingsystemen nodig en bij een deel van die schepen zijn ze dus ook niet aanwezig. De bodemkleppen zijn nodig voor het snel en veilig afzinken en opdrijven van de schepen. ‘Veel van de nu beschikbare behandelingssystemen zijn gebaseerd op pompcapaciteit en behandelen het ballastwater in de leidingssystemen. Hierdoor zullen deze schepen ingrijpende veranderingen in ontwerp en constructie moeten maken. Daar komt ook nog eens bij, dat veel van deze schepen het motorvermogen niet hebben om een behandelingsinstallatie aan te drijven, dus zal de vermogensvoorziening moeten worden uitgebreid. Dat zijn ontzettend grote en dure ingrepen’, zegt Vollaard.

Van kracht
Het Ballastwaterverdrag zal in werking treden als 30 landen het Verdrag hebben geratificeerd (erkend), mits deze samen 35% van het wereldtonnage vertegenwoordigen. In totaal hebben nu 26 landen (24,4%), waaronder Nederland, het verdrag al geratificeerd. De verwachting is dat begin 2011 voldoende landen hebben geratificeerd. Als het Ballastwaterverdrag in werking treedt moeten alle schepen van verdragslanden uiterlijk in 2016, beschikken over een installatie waarmee het ballastwater wordt gezuiverd van schadelijke organismen. De IMO-vergadering zal moeten uitwijzen welke maatregelen gaan gelden voor de specialistische schepen.

Ongewenste toeristen
Het verspreiden van exotische zee-organismen is al lange tijd een probleem. De organismen komen aan boord tijdens het innemen van ballastwater en liften mee tot het ballastwater weer wordt geloosd. Momenteel wordt jaarlijks nog tussen de drie en vier miljard ton onbehandeld ballastwater geloosd in havens en kustgebieden. Volgens schattingen worden dagelijks meer dan 10.000 organismen in ballastwater over de zeeën getransporteerd en geïntroduceerd in een uitheemse omgeving. Als deze uitheemse indringers in gebieden worden uitgezet waar zij geen natuurlijke vijand hebben, kunnen ze snel uitgroeien tot een plaag en daardoor het lokale ecosysteem ontwrichten. Het nieuwe Ballastwaterverdrag moet dit in de toekomst voorkomen.

Ook in Nederland is overlast van uitheemse indringers. Stadsecoloog Martin Melchers meldde eind juli week dat er miljoenen Amerikaanse ribkwalletjes in het water van het Amsterdamse IJ aanwezig zijn. De beestjes kunnen ecologisch gezien grote schade aanrichten, omdat ze jonge visjes opeten. Volgens Melchers is het kwalletje vijf à zes jaar geleden in ballastwater meegelift. (zie dit Nieuwslogbericht)