Voor inwoners van de Gelderse gemeente Duiven is het een vreemde gewaarwording: er trekken met enige regelmaat kreeften over straat. Soms zijn het er wel honderden per keer. Vermoedelijk gaat het om de Amerikaanse rode rivierkreeft. Oswin Geuskens, coördinator van de Dierenambulance, zegt de afgelopen twee weken bijna dagelijks een melding van een bezorgde inwoner te hebben gehad.

Met de gemeente Duiven is afgesproken dat de Dierenambulance pas ter plekke komt, zodra melders de dieren niet zelf terug durven te zetten in het water. De rivierkreeften zijn niet gevaarlijk, al blijft het oppassen voor de schaartjes.

In Duiven is het vooral de voorbije twee weken raak geweest. Zowel de Dierenambulance als gemeente Duiven heeft vrijwel dagelijks meldingen ontvangen van verontruste inwoners, die Amerikaanse rivierkreeften voorbij zagen tippelen. Maandag nog werden ongeveer zestig exoten nabij een sloot langs de Westsingel gevangen en uitgezet in de IJssel bij Westervoort. Het uitzetten van exotische rivierkreeften is echter streng verboden, zoals in het vervolg van dit artikel zal blijken.

Ook in het stadsdeel Lindenholt in Nijmegen komen bewoners steeds vaker Amerikaanse rivierkreeften tegen. De ongewervelde diertjes zijn te vinden in de buurt van de vele waterpartijen, maar schuiven ook over fietspaden, asfalt en stenen door de wijk. Volgens directeur Marga van Kommer van de Dieren Ambulance Nijmegen neemt het aantal meldingen van voorkomende kreeften toe.

Toch is de verschijning van de Amerikaanse rivierkreeft niet iets nieuws. Decennia geleden kwam het eerste exemplaar al in onze wateren terecht. Vermoedelijk via handel, weet aquatisch ecoloog Piet Verdonschot, verbonden aan Wageningen Universiteit. Sindsdien heeft de populatie zich langzaam uitgebreid over het land – er zijn intussen zeven exotische kreeftensoorten. Eerst werd het beestje vooral in het westen gesignaleerd, waar de waterstroming doorgaans niet al te sterk is. Nu komt hij ook in het oosten voor.

Dat kan verschillende oorzaken hebben, stelt Verdonschot. Enerzijds zijn de hoge waterstanden daar debet aan. De oppervlakte is vochtig, waardoor de dieren zich net als palingen gemakkelijker kunnen verplaatsen. Anderzijds trekken de in het voorjaar geboren jongen rond en staat de tweede paringstijd, de herfst, voor de deur. De paringsdrift neemt dus toe.

Sinds 1 juli mag er met een akte gevist worden op de kreeft. Maar voor de uitheemse rivierkreeften, zoals de Amerikaanse rivierkreeft, geldt nog een extra regel. Om verdere verspreiding van exotische rivierkreeften te voorkomen, mogen ze niet worden uitgezet (ook niet op eigen terrein), tenzij ze de kreeft een ‘bijvangst’ is.
Sommige visliefhebbers noemen hun favoriete recept als oplossing voor de kreeftenplaag, maar is dat wel toegestaan? “Normaal is de Visserijwet van toepassing en is dus een volledig visrecht of schaaldierrecht nodig om uitheemse rivierkreeften te behouden”, laat een woordvoerder van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit weten.

“Maar als de kreeft over straat loopt, maakt hij geen deel uit van een watergebied en heeft de kreeft op dat moment geen eigenaar.” In dat geval mag het dier volgens het ministerie meegenomen worden. “Je kunt het vergelijken met het plukken van bramen, ” aldus het ministerie.

Voor meer informatie over de nieuwe wetgeving rondom de exotische rivierkreeften zie dit Nieuwslogbericht.