‘Een joodse (Israëlische) raket werd afgevuurd door Maronitische christenen, gericht op de moslimse wijk van West-Beirut.’ Deze cynische waarheid vertelde Anton Wessels, emeritus hoogleraar godsdienstwetenschap, tijdens de presentatie van zijn boek Thora, Evangelie en Koran, 24 november in Amsterdam. Wessels woonde destijds in West-Beirut. Misschien dat daar de voedingsbodem ligt van zijn boek, waarin hij zich afvraagt of politieke vijandschap terug te voeren is op de heilige boeken van joden, christenen en moslims.

In zijn boek verwijst hij naar deze gebeurtenis en citeert daar de beroemde Libanese dichter Khalil Gibran: ‘Te beklagen een natie die vol is van geloofsveronderstellingen, maar leeg is van (werkelijke) godsdienst.’ Wessels vindt dan ook dat Mozes, Jezus en Mohammed niet samen vallen met wat jodendom, christendom en islam ervan gebrouwen hebben.

Tijdens de presentatie besteedde Wessels veel aandacht aan de traditionele moslimse overtuiging dat de vernietiging van het volk van Lot aan hun seksuele wanpraktijken is te wijten. Sodom werd door God immers verwoest vanwege ten hemel schreiende zonde van hun bewoners? Wessels maakte duidelijk dat het verhaal hierover over homoseksualiteit lijkt te spreken, terwijl de profeten in feite aan rechtsverkrachting, dronkenschap, echtbreuk, leugen en onboetvaardige zelfverzekerdheid denken.

Wessels stelde dat de zonde die door God veroordeeld wordt, Sodoms opzettelijke vernedering van de vreemdeling geldt en dat dit natuurlijk ook zonde op seksueel terrein kán zijn. In zijn boek legt hij dit uit: ‘De zonde is dan niet dat een mens, man of vrouw, homoseksueel, lesbisch of heteroseksueel is. Er is sprake van zonde als gerechtigheid en liefde verkracht worden in elke situatie, relatie of verhouding dan ook.(…) Zo moet gebeden en gewerkt blijven worden aan de steden, zodat het sodomitische karakter verdwijnt: het verkrachten van recht en liefde in de letterlijke en figuurlijke zin van het woord. In veel steden leven er mensen die vreemdelingen zijn, vreemden voor elkaar. Als er ongastvrijheid heerst, die geen vreemdeling kan dulden, als dat in onze steden geschiedt dan gaan die steden op Sodom lijken.’

In een reactie zei filosoof en theoloog Alex van Heusden dat het boek van Wessels niet alleen een verhaal is, maar ook een stellingname. ‘Niet iedereen zal zich hierin vinden,’ zo luidde zijn verwachting, ‘maar de oproep tot dialoog is de grote verdienste van Thora, Evangelie en Koran. Je moet er wel achter staan, vond hij, anders komen mensen tegenover elkaar te staan in plaats van naast elkaar.’

Wessels gaat in zijn boek terug naar de heilige teksten en vindt het belangrijk om deze goed te verstaan. Bijbel en Koran zijn bedoeld om in samenhang gelezen te worden. In zijn boek doet hij dat in 363 bladzijden, waarin hij ‘twee steden tegenover elkaar zet: Babel de stad van het onrecht tegenover het visioen van Jeruzalem als stad van gerechtigheid en vrede. Zo blijkt dat dit éne verhaal een relevante boodschap heeft aan jood, christen en moslim, in feite aan ieder mens.’

© Paul Delfgaauw

Illustr: Lucas van Leyden, Lot en zijn dochters (ca. 1509). Rechts de verwoesting van Sodom.