De laatste tijd wordt er veel over geschreven en gesproken. De vrijheid van Godsdienst. Maar wat is dat precies, die vrijheid,  en waarvan?

Godsdienst (het dienen/vereren van een God) is een geloofsvorm die uitgaat van het bestaan van een Godsfiguur. Er zijn in de wereld vele geloofsvormen (religies) die niet uitgaan van een Godsfiguur. Als ik mij niet vergis kent het Buddhisme geen God, evenmin als het Confucianisme. Daarnaast zijn er geloofsuitingen die een hele stoet van Goden vereren en zijn er ook vereerders van voorwerpen (de Aboriginals van Australië bijvoorbeeld), aanbidders van de zon en van andere natuurverschijnselen.

Vele van deze geloofsgemeenschappen kennen gebruiken en rituelen die bij ons nogal vreemd overkomen. Zo zijn er in India geloofsgroepen die de lichamen van hun overledenen door aasvogels laten opeten of die de lichamen aan een rivier toevertrouwen. Zoiets is hier te lande niet gebruikelijk, maar wel een onmisbaar onderdeel van het betreffende geloof. Er zijn mensen die met een monddoekje rondlopen en de aarde voor hun voeten opzij vegen omdat ze van hun geloof geen enkel wezen mogen doden. Om maar niet te spreken van de grote groep Indiase mensen voor wie de koe een heilig dier is dat vrij moet kunnen rondlopen en waarvan in sommige gevallen de urine als geneesmiddel wordt gedronken.

De wat meer bekende Voodoo is een geloofsvorm. Net zoals de vele vormen die het geloof kent in Afrika en in andere werelddelen.

Vlak daarbij Europa niet uit. Ook Europa kent zijn kleine fanatiek geloofsgemeenschappen. Indien ik mij niet vergis heeft er een tijd in Amsterdam een Satanskerk bestaan die werd erkend als geloofsgemeenschap. Volgens de Engels auteur Arkon Daraul bestonden aan het einde van de vorige eeuw in Rusland en in de Balkanlanden nog steeds cellen van geloofsgemeenschappen die zichzelf De Castreerders noemden. Bij de initiatie moesten de leden de belofte afleggen om, na het verwekken van maximaal 2 kinderen, zich te laten castreren om zo de hoogste geloofsextase te kunnen bereiken.

Waarom geef ik die extreme voorbeelden. Omdat het mij niet duidelijk is of dergelijke geloofsgemeenschappen ook onder de regeling van de Godsdienstvrijheid vallen.

Voor de meeste West-Europeanen is de Islam de Islam. Daarbij wordt vergeten dat de Islam zo divers is in zijn samenstellingen als het Protestantisme en de Gereformeerde Gemeenschappen. We weten al iets meer over de Shiíten en de Soenieten en de Walabieten, geloofsvormen waarvan de leden met moeite samen door één deur kunnen, maar we weten weinig van alle ander Islamitische denominaties. Volgens kenners zouden er nog steeds volgelingen van Hassan-ibn-Sabbah onder de Moslims bevinden. Deze mensen zijn beter bekend als de Assasijnen, een gesloten geloofsgemeenschap die tot taak heeft om  andersdenkenden uit te moorden. Dat zou de verklaring kunnen zijn voor het ontstaan van de Talibaan.

Ik ben niet van mening dat we onze medeburgers die er een andere levensvisie en geloofsovertuiging op nahouden nu direct aan de schandpaal moeten spijkeren of de grens moeten over zetten. We moeten ons echter wel bedenken dat we met het introduceren van mensen uit andere regio’s en uit andere culturen het gevaar lopen dat we ook andere geloofsovertuigingen importeren. Geloofsovertuigingen die in hun beleving en hun rituaal ingaan tegen de hier heersende gebruiken. Vraag is of we daar zijn op voorbereid. Of sommige van die voor ons bizarre geloofsovertuigingen geen beroep kunnen doen op onze regeling van Godsdienstvrijheid om zich over te geven aan handelingen die voor de rest van de samenleving als kwetsend of bedrijgend worden ervaren. De lontjes zijn kort als het gaat om geloofskwesties. Per slot van rekening is het verschil tussen de katholieke en de protestantse Ieren ook niet zo groot en toch moorden die elkaar al jaren uit, waarbij ook niet belanghebbende als slachtoffer vallen.

Deze vaststelling brengt mij op het punt van een toch opmerkelijke zaak. We praten over de Godsdienstvrijheid en de rechten van de Godsdienstbeoefenaars. Maar hoe staat het met de rechten van de niet-godsdienstige. Elkeen heeft momenteel blijkbaar het recht om mij een ongelovige hond te noemen en mij, om het feit dat ik niet geloof, een aantal vreselijke ziektes toe te wensen en mij eventueel met een vroegtijdig overlijden te bedreigen.Daar heb ik geen wettig verweermiddel tegen. Ook in mijn levenssfeer sta ik machteloos. Gebruik is om symbolen van de ene Godsdienst te vermijden als men iemand van een andere Godsdienst verwacht, om deze gast niet te kwetsen. Maar als een niet Godsdienstig persoon ergens zijn opwachting maakt denkt men er niet aan om de godsdienstsymbolen weg te halen. Als vanzelfsprekend gaan de meeste officiële plechtigheden gepaard met de een of andere kerkdienst. Dat zijn dan ook de enige momenten dat de kerken nog vol zitten. Is het niet  logisch dat de mensen die de behoefte hebben aan een kerkdienst of een rituele bijeenkomst, zoiets doen onder gelijkgestemde vóór de openbare plechtigheid. Ach, ik stoor mij al lang niet meer aan het luiden van de kerkklokken, maar wat zou men er van zeggen indien ik elke dag om zes uur een klok zou luiden om mijn familieleden naar binnen te roepen.

Mijn tolerantie wordt vanzelfsprekend gevonden en ik weet het, de tijd van de inquisitie ligt al weer een paar jaar achter ons.  Maar telkens als er een Godsdienstig getint conflikt uitbreekt  is het weer duidelijk dat de resultaten uit het verleden op het gebied van de verdraagzaamheid geen garantie zijn voor de toekomst. Sla de krant open en zie hoeveel aan Godsdiensten gerelateerde oorlogen er nog dagelijks worden uitgevochten.

Het woord “bijgeloof” geeft goed aan waar het probleem schuilt.. “Bijgeloof” wordt gebruikt voor een ander geloof dan “mijn geloof” en bijgeloof is steeds negatief. Die zelfzekerheid van “ik heb gelijk” is de wortel van alle kwaad.

De wereld om mij heen.