Mijn lieve grootmoeder zei het al: “Als er iemand tekort komt is dat altijd omdat er iemand anders te veel heeft.”

Het is duidelijk dat het fout loopt in de wereld. In onze wereld. Op onze aardbol zijn er werelden waar het al heel lang fout loopt. Werelden waar wij als doorsnee westerse aardbewoner geen idee van hebben. Werelden waar naar onze normen rijkdommen en armoede van een dergelijk formaat zijn dat we het nauwelijks kunnen bevatten.

Probleem is dat we ondanks ons democratisch stelsel langzaam verglijden naar dat soort werelden. Voorlopig doen we het nog keurig. We blijven binnen de wet.

Welke wet? De wet waar je altijd tegen aanbotst als je iets wil veranderen. Het kan niet, de wet laat dat niet toe. Alsof die wetten in steen gebeiteld zijn. Wie roept dat? Vooral die mensen die wetten maken. Dat blijkt eenvoudiger dan wetten veranderen.

Het mag niet, de wet weet je. De Nederlandse, de Europese, de verdragen van de Verenigde Naties. Zeker, wij, de politiek, hebben die wetten gemaakt. Helaas is het voor ons, de politiek, moeilijk om die wetten te veranderen en aan te passen aan de nieuwe omstandigheden. Dat kan niet zo maar. Wat we kunnen doen is beloven..

Daar ligt natuurlijk één van de oorzaken van de crisis. Het beloven van de Gouden Bergen om op de plek te kunnen blijven zitten waar de wetten gemaakt worden.

Iedereen is nu boos op de Grieken. Waarom? Die Grieken hebben, net als wij allemaal, in opeenvolgende jaren te horen gekregen dat ze recht hadden op dit, recht op dat, recht op alles wat prettig is. Ze hebben hun leven daar naar ingericht. Is dat fout? Ik geloof het niet. Dat doen wij namelijk ook. Met ons pensioen, met de renteaftrek. met de ziekenkosten, met alles wat we ooit hebben geloofd omdat het zo prettig klonk. De Grieken zijn onbetrouwbaar, maar de Chinezen kunnen ons helpen. Iemand met een beetje geheugen weet zich nog te herinneren dat Chinezen vroeger symbool stonden voor onbetrouwbaar in zaken. Honderden films zijn er gemaakt met de Chinees als sluwe schurk. Ooit was er een gezegde “Als een Jood je niet heeft bedrogen dan komt het omdat hij dat vergeten is”.

Mijn grootmoeder wist het. Ga op zoek naar die die teveel heeft. Dan weet je waarom iemand anders te kort heeft. De Amerikaanse superrijke Warren Buffet voelt de storm al opkomen. Hij stelt voor om meer belastingen te betalen. Maar dat is natuurlijk moeilijk, de wet ziet u.

Soms denk ik “de democratie is zo populair omdat ze zo fraudegevoelig is”.

Onze democratie is een soepel systeem dat vrij eenvoudig naar de hand te zetten is van belangengroepen in de samenleving. Belangengroepen die zelf helemaal niet democratisch zijn. Groepen die geen grenzen kennen, ook geen landsgrenzen. Die als een zwerm sprinkhanen over de aarde zweven, de boel kaalvreten en dan weer verdwijnen. Het zijn de plagen waar we nog altijd machteloos tegenover staan.

Het enige verweermiddel wat we momenteel kunnen bedenken is dat we beter deel kunnen uitmaken van de zwerm sprinkhanen dan er het slachtoffer van worden.

Elke dag weer wordt er ergens op aarde bewezen dat alles rekbaar is wat met fatsoenlijke omgang met elkaar in de samenleving te maken heeft. Het enige wat niet rekbaar is, is deze planeet zelf. Eens zullen we keuzes moeten maken.

We zijn nog niet zover. Voorlopig praten wij nog over een skivakantie die in gevaar komt, de prijzen van het voedsel die stijgen en de kwaliteit die omlaag gaat, dat het steeds moeilijker wordt om een huis te kopen, dat er dit jaar geen nieuwe auto kan aangekocht worden. Ik onderschat die zaken niet. Achter al die voorbeelden zitten weer mensen die dreigen daardoor hun baan te verliezen en dus minder kunnen consumeren waardoor de economie dreigt vast te lopen. Maar er zijn natuurlijk ook landen waar geen economie is, geen banen om te verliezen, niets. Voorlopig exporteren wij nog ons teveel. Ik vrees dat de tijd langzaam is aangebroken dat er landen zijn die hun tekort exporteren. Tegen een veel hogere prijs.

De wereld om mij heen.