Als ik er van Dale, Groot Woordenboek van de Nederlandse Taal, op nasla dan staat daar bij Godsdienstvrijheid : “Het recht om het geloof van zijn keuze te belijden”.

Ik kan mij niet indenken dat  in Nederland iemand wordt belet om, in de persoonlijke sfeer, het geloof van zijn keuze te belijden. Naar mijn gevoel ontstaan de problemen eerst bij het demonstratief uitdragen van religieuze uitingen in de publieke ruimte. Voor deze publieke ruimte geldt, binnen onze samenleving, de regel van het goed fatsoen. Fatsoen mag dan misschien een wat ouderwetse term zijn, maar het woord vat goed samen waar het om gaat. Volgens van Dale is “fatsoen”al wat geacht wordt te behoren tot de maatschappelijke behoorlijkheid, de goede manieren in de ruimste zin”.

Nu kan men over goed manieren redetwisten. Wat vroeger als onbetamelijk doorging wordt nu geaccepteerd als behorende tot de normale omgangsvormen. Twee heren die elkaar op straat innig zoenen was vroeger onbetamelijk, maar wordt nu door een meerderheid in de samenleving geaccepteerd. Op straat iets uit het vuistje eten “deed men niet”, terwijl nu de gehaaste burger met een zakje patat of een broodje kroket smikkelend zich naar de trein haast. Niemand die daarvan nog opkijkt. Heren met blote voeten in hun schoenen was ooit onbetamelijk. Dames die de straat opgingen zonder hoed waren geen dames. Als we nog verder terug gaan in de geschiedenis dan kunnen we bij Erasmus lezen dat zijn behoefte doen langs de kant van de weg vroeger normaal werd bevonden. Hij geeft immers de raad aan iemand,die dat langs de weg zit te doen, om niet terug te groeten met zijn hoed als een voorbijganger hem groet.

Tijden veranderen, zeden veranderen mee. Maar wat blijft bestaan is dat fatsoen word bepaald door dat wat de maatschappij, de samenleving, behoorlijk vindt..

Daarop zijn voor zover ik weet geen uitzonderingen. In India lopen Heilige mannen, die miljoenen volgelingen hebben, naakt over straat. Daar is dat maatschappelijk aanvaart. Naar mijn gevoel is daar in Nederland geen meerderheid voor te vinden. Ook niet als als men zou aangeven zo rond te lopen met godsdienstige motieven en dus beroep zou doen op vrijheid van godsdienst. Ook het voor de gieren werpen van de lichamen van gestorven geloofsgenoten zal hier niet ervaren worden als een daad die valt onder de vrijheid van godsdienst terwijl ook dat in India gebeurt. Mannen die bijna naakt rondlopen en die een peniskoker dragen en vrouwen die met naakt bovenlijf boodschappen doen zijn in andere culturen gewoon, maar zouden in Nederland op zijn minst opzien baren en de politie zou zonder twijfel ingrijpen. Bij de oude Grieken, om maar eens een kop van Jut te noemen, was het niet ongebruikelijk voor volgelingen van bepaalde filosofische scholen, om in het openbaar de liefde te bedrijven. Misschien hebben we in Europa nog wel een politicus die dat zeker zou willen aanmoedigen, maar in het algemeen zie ik ook dat geen publieksprijs krijgen. Het is vervelend voor sommige godsdienstige stromingen dat uitingen in de publieke ruimte die samenhangen met hun godsdienst in het ene cultuurgebied als normaal en in het andere cultuurgebied als niet te aanvaarden worden beoordeeld. Toen in Amerika een aantal mormonen weigerden de felgekleurde vesten te dragen die de wet daar voorschrijft voor ieder die met kar en paard op de openbare weg rijdt omdat felle kleuren indruisen tegen hun geloof, was de reactie : Dat is toch geen probleem. Ze hoeven die felle kleuren niet te dragen, maar dan hoeven ze ook geen gebruik te maken van de openbare weg waar ze de weggebruikers in gevaar brengen.

Vrijheid van Godsdienst in absolute zin gaat alleen op in de privésfeer. In de openbare ruimte heeft iedereen. die wil deelnemen aan het maatschappelijk verkeer, rekening te houden met de gevoelens die leven in die samenleving.

Naast de vrijheid van godsdienst bestaat er ook nog zoiets als de gelijkheid en de gelijke behandeling van godsdiensten. En ook hier kan in Nederland alleen maar sprake zijn wat de samenleving als aanvaardbaar ervaart. Anders zullen we moeten overstappen naar het Franse model waar, sinds de Franse Revolutie, een volstrekte scheiding van Kerk en Staat bestaat. Dit zou dan zeker gebeuren tot ongenoegen en onder protest van alle godsdienstvormen in Nederland.

Slot vaststelling. Godsdienstvrijheid inroepen voor de eigen godsdienst, maar tegelijk meisjes uitmaken voor hoer omdat ze kortgerokt of met een diepe halsuitsnijding of zonder hoofddoek door het leven gaan, is geen goed middel om beroep te doen op een aangepaste maatschappelijke fatsoensnorm.

De wereld om mij heen.