nieuwslog
 
De tijgermug – een kleine mug met grote gevolgen (deel 1)

Tijgermuggen zijn niet alleen irritant, maar ook zeer riskant omdat ze allerlei ziekten kunnen overdragen. Ze worden in Nederland ingevoerd met Lucky bambooplantjes en gebruikte banden. De overheid weigert om maatregelen te nemen om de import van deze gevaarlijke muggen te stoppen.  In dit eerste deel de gang van zaken rond de invoer van tijgermuggen via Lucky bamboo.

Veel mensen denken dat tijgermuggen grote, agressieve muggen zijn. Agressief zijn ze wel, maar niet bepaald groot. Met een lengte van 4 tot 6 millimeter zijn deze van oorsprong Aziatische muggen een stuk kleiner dan de meeste inheemse steekmuggen. Een ander kenmerk is dat ze pikzwart zijn, met helderwitte strepen over borststuk, lijf en poten. Vandaar de wetenschappelijke naam: Aedes albopictus (albopictus = wit geschilderd). In tegenstelling tot veel andere muggensoorten, zijn tijgermuggen ook overdag actief op zoek naar bloed. Ze hebben een pijnlijke steek, die soms allergische reacties veroorzaakt.

Als dit nou alles was, zou je tijgermuggen kunnen kwalificeren als buitengewoon irritante beesten, die het buitenleven een stuk minder aangenaam maken. Maar er is meer.

Gevaar voor mensen, paarden, honden en andere dieren

Tijgermuggen zijn ook buitengewoon riskant. Ze zijn in staat om meer dan 20 virusziekten over te dragen, zoals knokkelkoorts (ofwel dengue), Chikungunya, gele koorts en verschillende soorten encefalitis (hersenontsteking). Een aantal van deze virussen is niet alleen gevaarlijk voor mensen, maar ook voor paarden, honden en andere dieren. De muggen kunnen deze virussen niet alleen oppikken (en verspreiden) door een mens of dier te steken, maar ook van hun ouders overgedragen krijgen (de virussen zitten dan al in de muggeneitjes).

Naast virussen kan de tijgermug verschillende soorten parasitaire wormen (nematoden) overdragen. Hartworm (Dirofilaria immitens) kan zich enorm vermenigvuldigen in het hart van honden. De tijgermug kan ook de parasitaire worm Dirofilaria repens overdragen, die ook in mensen kan groeien.
Wuchereria bancrofti is nog weer een andere parasiet die door tijgermuggen aan mensen kan worden overgedragen. Deze parasiet kan grote uitstulpingen op het lichaam tot gevolg hebben.

Invasieve exoot

De tijgermug is een mooi voorbeeld van een invasieve exoot. Dit is een dier, plant of micro-organisme die door menselijk toedoen in een nieuw leefgebied terechtkomt en zich daar kan vestigen en verspreiden en allerlei vormen van schade kan veroorzaken.

Als er één invasieve exoot is die we in Nederland niet willen hebben, dan is dat wel de tijgermug. En je zou denken dat juist de minister van Volksgezondheid al het mogelijke zou doen om vestiging van dit gezondheidsbedreigende insect te voorkomen. Helaas is de werkelijkheid anders.

Lucky bamboo

De tijgermuggensaga begon in de zomer van 2005. De eerste tijgermuggen  werden door een medewerker van de Plantenziektenkundige Dienst gevonden bij een bedrijf in de Haarlemmermeer dat Lucky bambooplantjes (Dracaena sanderiana) uit China importeerde. Het ministerie van Volksgezondheid werd ingelicht en die vroeg aan het RIVM om met spoed advies uit te brengen. Binnen twee weken lag er het advies om “uit voorzorg de introductie van muggen en mogelijke virussen door de import van dracaena’s op waterbasis te (doen) stoppen.” Vervolgens ging het ministerie een overlegtraject starten met de importeurs van de plantjes om tot een convenant te komen.

 Convenant bindt alleen ondertekenaars

Juridisch gezien is een convenant geen handig instrument om de import van exoten aan te pakken. Een convenant bindt namelijk alleen degenen die het ondertekenen, terwijl elke willekeurige persoon of bedrijf op elk moment kan besluiten om Lucky bamboo (of een ander product) te importeren. Een nieuwe importeur is niet gebonden aan het convenant en economisch in het voordeel ten opzichte van de ondertekenaars, omdat hij de in het convenant opgenomen maatregelen niet hoeft uit te voeren. Voor de ondertekenaars is dat vervolgens niet bepaald een stimulans om zich aan de voorschriften te (blijven) houden.

Een jaar polderen…

Na een jaar polderen was er dan eindelijk een convenant, maar al twee weken na de inwerkingtreding bleek het niet goed te werken. Het convenant had alleen betrekking op de import van Lucky bamboo op water, maar de muggen bleken ook mee te komen als de plantjes op gel werden ingevoerd. Iets wat al lang bekend was op basis van onderzoek in de Verenigde Staten, maar wat men kennelijk even over het hoofd had gezien.

…en weer een jaar polderen

Op de huid gezeten door de Tweede Kamer, die tal van kritische vragen stelde, liet de minister een nieuw convenant maken, dat ook betrekking had op de import op gel. Veel haast was er opnieuw niet bij: het duurde weer een jaar om dit convenant op te stellen. Tersluiks had men ook nog even een andere wijziging doorgevoerd: in tegenstelling tot het eerste convenant was in het nieuwe convenant vastgelegd dat de naleving ervan niet in rechte afdwingbaar was.

Wettelijke regeling

Gedurende negen  maanden na inwerkingtreding van het tweede convenant werden er opmerkelijk genoeg nergens tijgermuggen aangetroffen en de Minister durfde van een succes te spreken. Kort daarop begonnen de vangsten echter weer op te lopen en werd het ook de Minister te gortig. Binnen luttele weken werd er door het ministerie een wettelijke regeling in elkaar getimmerd. Wie nu nog durft te beweren dat convenanten altijd sneller tot stand komen dan wetgeving, zal hier zijn ongelijk moeten erkennen.

Minister Volksgezondheid weigert te handhaven

De regeling trad in januari 2009 in werking en kende zowel een verbod om Lucky bamboo met tijgermuggen  te verhandelen als een plicht om bestrijdingsmaatregelen uit te voeren. Drie maanden later bleken er op diverse bedrijven nog steeds tijgermuggen rond te vliegen en vroeg het platform Stop invasieve exoten aan de minister van Volksgezondheid om handhavend op te treden. De minister weigerde dit echter, omdat “er onvoldoende oorzakelijk verband was tussen het aantreffen van tijgermuggen in de kassen en de import ervan met de plantjes.” Hoe de tijgermuggen volgens de minister dan wel in de kassen terecht waren gekomen, is nooit uit de doeken gedaan.

Rechter vernietigt besluit

De zaak kwam bij de rechter en die was niet bepaald onder de indruk van deze motivering. Het besluit om niet te handhaven werd vernietigd en in januari 2010 nam de minister een nieuw besluit. De minister weigerde nog steeds te handhaven, nu om de reden dat handhaving van het importverbod “niet effectief” zou zijn, naast de plicht om bestrijdingsmaatregelen uit te voeren. Vervolgens schrapte de minister het importverbod uit de regelgeving, zonder de daarvoor geldende procedures te volgen.

Voorkomen is beter dan bestrijden

Het platform is daarentegen van mening dat handhaving van het importverbod juist veel effectiever is dan het bestrijden van de geïmporteerde muggen. Daarbij speelt mee dat in de praktijk de naleving van het importverbod goed mogelijk blijkt, nu er bedrijven zijn waar al jaren geen tijgermuggen worden aangetroffen. Het platform is daarom (opnieuw) naar de rechter gestapt om de handhaving af te dwingen, waarbij het platform stelt dat het schrappen van het importverbod onrechtmatig is.

Op 12 december verschijnt het tweede deel van dit artikel, over de invoer van tijgermuggen in Nederland via gebruikte banden.

Bron: de Nieuwe wildernis

Volg het nieuws over de tijgermug  en andere  invasieve exoten via www.twitter.com/InvasieveExoten

 Twitter mee en gebruikt #exoten in je bericht

Meer weten over invasieve exoten? Bekijk het animatiefilmpje!

Zie ook:


reageer


  • Inloggen met Facebook

    • Net gepubliceerd

  • Advertentie

  • Ontvang het laatste nieuws van Nieuwslog in je mailbox. Selecteer de dossiers van je keuze en blijf op de hoogte via onze dagelijkse nieuwsbrief. Probeer ‘m nu! Bevalt het niet dan is opzeggen met 1 klik geregeld.