In december 2011 is een nieuwe dierziekte gevonden bij schapen en koeien in Nederland: het Schmallenbergvirus. Door de ziekte ontstaan aangeboren afwijkingen. Als er misvormde lammeren of kalveren worden geboren, hebben veehouders een meldplicht. De overheid wil op deze manier de verspreiding van het virus in kaart brengen. 

Risico voor de volksgezondheid

Volgens de eerste gegevens is de kans op infectie bij mensen zeer onwaarschijnlijk, maar niet helemaal uit te sluiten. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) raadt aan om de gebruikelijke hygiënemaatregelen te nemen bij contact met dieren. Bijvoorbeeld handen wassen na het aaien. Uit voorzorg wordt mensen die direct contact hebben gehad met dieren met een afwijking, geadviseerd om bij ongewone gezondheidsklachten contact op te nemen met de GGD.

Het RIVM en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) zijn betrokken bij het vervolgonderzoek naar het virus. Dit is de normale procedure bij nieuwe (virus)infecties.

Kenmerken virus

Het Schmallenbergvirus is aangetroffen bij schapenlammeren en volwassen runderen. De ziekte is nieuw en het is onbekend waar deze vandaan komt. Wel blijkt uit de eerste onderzoeken dat het virus lijkt op het Akabanevirus, een bekende ziekteverwekker bij herkauwers in Azië en Australië. Het Schmallenbergvirus wordt waarschijnlijk doorgegeven door knutten (een soort kleine muggen).

Misvormde lammeren

Bij schapen kenmerkt het virus zich door aangeboren afwijkingen bij lammeren. De dieren hebben bijvoorbeeld een scheve nek, een waterhoofd en stijve gewrichten. De meeste misvormde schapenlammeren worden doodgeboren. Levendgeboren dieren zijn niet levensvatbaar. De ooien vertonen geen ziekteverschijnselen.

Zieke koeien en minder melkproductie

Besmette runderen hebben diarree en koorts. Ook geven de dieren minder melk. In augustus en september 2011 zijn deze symptomen gemeld bij koeien op ruim 80 rundveebedrijven in Nederland. Aangenomen wordt dat het Schmallenbergvirus hiervan de oorzaak was. Die dieren zijn weer hersteld. Op dit moment worden geen problemen gemeld bij koeien in Nederland.

Bij 30 bedrijven misvormde lammeren gemeld

De rijksoverheid en de Gezondheidsdienst voor Dieren raden aan om extra te letten op misvormingen bij pasgeboren kalveren en lammeren. Vooral bij moeilijke geboorten.

Als de dieren misvormd worden geboren, zijn veehouders verplicht om dit te melden bij de nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA). Dit kan ook via telefoonnummer (045) 546 62 30. De meldplicht geldt ook voor dierenartsen en laboratoria. Op 21 december hadden 30 schapenbedrijven gemeld dat daar misvormde lammeren waren geboren (zie kaartje).

Met de informatie wil het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) een goed beeld krijgen van de omvang en de (geografische) verspreiding van het Schmallenbergvirus. Ook zijn de gegevens belangrijk voor verder onderzoek naar de ziekte.

Virus gevonden bij 4 schapenbedrijven

Staatssecretaris Bleker (EL&I) noemt het zeer waarschijnlijk dat het aantal schapenlammeren met misvormingen toeneemt, omdat de lammerperiode nog maar net is begonnen. Ook sluit hij niet uit dat er binnenkort kalveren en geitenlammeren worden geboren met deze afwijkingen. 

Op de website van de NVWA staat een overzichtskaart met locaties van bedrijven waar het Schmallenbergvirus is aangetoond en een rapportage waarin per provincie is te zien op hoeveel bedrijven het Schmallenbergvirus is aangetoond, op hoeveel bedrijven het Schmallenbergvirus na onderzoek niet is aangetoond en hoeveel bedrijven er nog in onderzoek zijn. Op 23 december was het virus bij schapen op 4 locaties aangetoond, op 2 locaties niet aangetoond en op 40 locaties nog in onderzoek. Bij koeien was het virus op 3 locaties niet aangetoond en op 11 locaties nog in onderzoek.

Bedrijven niet ruimen of sluiten

De geboorte van misvormde dieren komt door een besmetting die een paar maanden geleden al heeft plaatsgevonden. Het virus wordt waarschijnlijk doorgegeven door insecten (knutten). In de winter zijn deze insecten niet meer actief en is de kans op een verdere verspreiding minimaal. Daarom is er nu geen aanleiding om besmette dieren te ruimen of bedrijven te sluiten. Het virus is niet (Europees) aangifte- of bestrijdingsplichtig. Wel wordt onderzocht of het virus ook op andere manieren wordt doorgegeven.

Vervolgonderzoek

Omdat het virus grote gevolgen kan hebben voor bedrijven en de sector, heeft de overheid budget vrijgemaakt voor verder onderzoek naar dit virus. Met het onderzoek hoopt de overheid:

• snel toepasbare testen te ontwikkelen om het virus vast te stellen;
• meer inzicht te krijgen in de verspreiding van het virus;
• het virus te typeren;
• een vaccin te ontwikkelen.

Meer informatie:  Vragen en antwoorden over het Schmallenbergvirus

Bron: Rijksoverheid.nl

Volg het nieuws over het Schmallenbergvirus en andere invasieve exoten op www.twitter.com/InvasieveExoten

Twitter mee en gebruik #exoten

Meer weten over invasieve exoten? Bekijk het animatiefilmpje

 Zie ook:

• Exotisch virus treft nu ook schapen en koeien in Nderland
•  Exotisch virus maakt koeien ziek