Update: Goddelijke vrijheid – pleidooi voor een esoterisch christendom

Theologe, dominee en schrijfster Fennie Kruize merkt het tijdens lezingen over haar boek in het land: er is veel behoefte en vraag naar esoterie, óók binnen de Protestantse Kerk (PKN). "Bij alle leeftijden: zowel jong als oud". Maar de kerk geeft volgens haar te weinig ruimte aan deze vorm van geloven. – Dit schreef E.J.Tillema (IKON) 23 juli jl. op de website kerknieuws.nl.

Kruize schreef het boek ‘Goddelijke vrijheid’. Zij is de protestantse predikant die afgelopen mei stelde dat Jezus Christus niet dé redder van de mensheid is. Zij wil ruimte voor esoterie. Haar vrijgemaakt-gereformeerde collega Johan Plug sprak toen van ketterij. 

Volgens Trouw roept Kruize de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) in haar boek Goddelijke vrijheid op om het eerste artikel uit de kerkorde te halen waarin staat dat Jezus Christus de enige redder van de mensheid is. 

Esoterisch geloven houdt, volgens Tillema, onder meer in dat men er van uit gaat dat ieder mens een eigen goddelijke kracht bezit; een Christusgeest. Hierdoor is verlossing op eigen kracht mogelijk en zijn wij niet afhankelijk van de redding via Jezus Christus, zoals exoterisch geloven leert.

Natuurlijk vinden velen dat ketters, want het tast de macht van de kerken aan. Stel je voor dat God gewoon bereikbaar wordt voor iedereen, en niet alleen via Jezus. Dat kan natuurlijk niet, dan kunnen de kerken hun deuren wel sluiten. Nu gebeurt dat laatste al jaren, dus wat is het probleem? Jezus zal er niet wakker van liggen, die wil dat ieder mens, gelovig of niet gelovig, ontdekt dat God bestaat, of gebeurt, zoals dominee Klaas Hendrikse – die andere ‘ketter’ - zegt. 

Volgens Jacob Slavenburg is esoterisch christendom geen institutioneel, politiek of sociaal christendom, maar een innerlijke beleving daarvan. Dus niet het ‘geheel der christelijke waarheden, voorschriften en gebruiken’. De meeste opvattingen binnen het christendom gaan amper terug op Jezus zelf. ‘Er was een tijd dat er nog weinig vastgelegd was over wat een christen zou dienen te geloven of aanvaarden,’ aldus Slavenburg in zijn boek ‘Inleiding tot het esoterisch christendom, een verborgen geschiedenis’. 

Annie Besant, van The Theosophical Society’ is van mening dat het christendom van tegenwoordig heel wat verloren heeft van wat het oorspronkelijk christendom bezat. 
George Gurdjeff zei het nog scherper: ‘Het christendom verbiedt te doden. En toch komt onze hele vooruitgang neer op vooruitgang in de techniek van doden en oorlogvoering. Hoe kunnen wij onszelf christenen noemen?’ 

Tillema citeert Kruize: "Ik werk al vele jaren met plezier in de kerk, maar ik merk dat het instituut het steeds zwaarder maakt." Volgens haar richt de kerk zich steeds meer op de geloofsdogma’s, het tegenovergestelde van esoterie. "Veel gelovigen snakken naar ruimte voor esoterie en ik hoop dat die ruimte er komt". 

Ik hoop het van harte. De gelovigen moeten die ruimte wel zelf nemen. Van de kerken zal deze nooit komen: noch van de PKN, noch van het Vaticaan. Die gaan door op de ingeslagen weg totdat de laatste gelovige de kaars uitblaast in de allerlaatste kerk. 

Ten slotte nogmaals Gurdjeff: ‘Bewust geloof is vrijheid, emotioneel geloof is slavernij, mechanisch geloof is dwaasheid.’

© Paul Delfgaauw

Bronnen: 

* E. J. Tillema, Kruize: 'In de PKN is behoefte aan esoterie' (IKON, kerknieuws.nl)

* Jacob Slavenburg, ‘Inleiding tot het esoterisch christendom, een verborgen geschiedenis’, Ankh-Hermes.